نویسنده :
سیدشهرام شمس - ساعت ٢:۳۳ ب.ظ روز یکشنبه ٤ اردیبهشت ۱۳٩٠
WBC یا (white blood cell )
این سه حرف مخفف «سلولهای سفید خون» یا گلبولهای سفید هستند. اندازهگیری مقدار گلبولهای سفید خون، یکی از روشهای اصلی برای تعیین وجود عفونت در بدن است، چون این سلولها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند، در بیماریهای عفونی و غیرعفونی واکنشهای مختلفی از خود نشان میدهند.
شمارش WBCها دو جزء دارد: یکی مقدار کلی گلبولهای سفید در یک میلیلیتر خون و دوم شمارش جزء به جزء این سلولها، چون گلبول های سفید خون، پنج نوع مختلف دارند که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع، معنی خاص خود را خواهد داشت(تصویر پایین).
کلمه «diff» که در جلوی CBC نوشته میشود، درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبولسفید است.

مقادیر طبیعی : در بزرگسالان و بچههای بالاتر از 2 سال مقدار گلبولسفید بین 5 تا 10 هزار در هر میلیلیتر خون طبیعی است.
محدوده خطر: WBC کمتر از 2500 و بیشتر از 30000 نشاندهنده بیماریهایی هستند که میتوانند گاهی خطرناک باشند.
چه چیزهایی باعث کاهش WBC میشود؟
لکوپنی یا کاهش گلبولسفید به مقادیر کمتر از 4 هزار گفته میشود که معمولا در اثر نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی ، عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماریهای خودایمنی و ایدز به وجود میآید. در بسیاری از انواع نارساییهای مغز استخوان، مثلا بعد از شیمیدرمانی، رادیوتراپی و ... هم این مقدار کاهش مییابد.
چه چیزهایی باعث افزایش WBC میشود؟
افزایش گلبولسفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10هزار گفته میشود که به طور معمول نشاندهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن، لوسمی یا سرطان خون است.
ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش میدهد.
نکته:
- عمل اصلی گلبولسفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم از بدن است و در مواقع آلرژیها هم این سلولها مسئول بروز واکنش هستند.
- تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشاندهنده عفونت با میکروب (مثل باکتری یا ویروس) و یا حتی استرس باشد.
- فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون میشود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش میدهند.
مواد غذایی افزایش گلبول های سفید خون
کاهش غیر طبیعی تعداد گلبول های سفید در خون به دلیل کاهش تولید آنها در مغز استخوان یا افزایش انهدام آنها(معمولا در طحال)است که " لوکوپنی " نام دارد. این حال ممکن است مادرزادی باشد یا بدلیل عوامل زیر باشد:
کاهش غیر طبیعی تعداد گلبول های سفید در خون به دلیل کاهش تولید آنها در مغز استخوان یا افزایش انهدام آنها ( معمولا در طحال ) است که " لوکوپنی " نام دارد. این حال ممکن است مادرزادی باشد یا به دلیل عوامل زیر باشد:
کمبود اسیدفولیک و ویتامین b12.
- بزرگی طحال
- وجود عفونت در بدن مثل آنفلوانزا، حصبه،سل،مالاریا و ایدز
- بیماری های مربوط به مغز استخوان
- اشعه درمانی
- مصرف بعضی داروها مثل داروهای ضد سرطان.
با مراجعه به پزشک و کشف علت این بیماری ( هر یک از علل بالا ) می توانید آن را برطرف کنید یا از بروز آن پیشگیری کنید.
از نظر تغذیه ای می توانم بگویم برای رشد و تکثیر سلولهای خونی که سرعت تکثیر بسیار بالایی دارند به چند ویتامین و املاح بیش از دیگران احتیاج است. یکی از مهم ترین آنها اسید فولیک است . منابع غنی از اسید فولیک عبارتند از : جگر، مخمر (ماءالشعیر)، حبوبات پخته، اسفناج پخته، جوانه گندم خام، کاهو، آب پرتقال ، کلم، زرده تخم مرغ و موز . ویتامین b12 نیز فقط در منابع حیوانی مثل جگر - قلوه - شیر - پنیر - تخم مرغ و ماهی وجود دارد .عنصر روی هم برای تکثیر سلول های خونی ایشان مفید است و مصرف ویتامین c بالا بسیار کمک کننده است. برای دریافت غذایی این مواد، بایستی روزانه حداقل 4 واحد سبزیجات مصرف کنید که 1 واحد غنی از ویتامین c ،یک واحد غنی از اسید فولیک و1 واحد غنی از ویتامین a باشد، به عبارتی در روز احتیاج به 1 یا 2 عدد گوجه فرنگی یا فلفل سبز، (برای تامین ویتامین ث )، یک لیوان سبزی خوردن یا اسفناج تازه و 1 تا عدد هویج یا کدو تنبل (1لیوان خرد شده) یا کلم خرد شده (1لیوان) دارید. برای دریافت روی از گوشت قرمز و مغزهایی چون بادام زمینی، گردو و بادام بطور مرتب استفاده کنند
کم شدن گلبولهای سفید خون را در اصطلاح علمی (لکوپنی) میگویند با آزمایش خون کودک یا فرد بزرگسال متوجه میشود که چه بیماری او را تهدید میکند و اگر تعداد گلبولهای خون او زیاد و یا کم بود، به مرض او پی میبرد. کم شدن گلبولهای سفید خون گاهی بر اثر ضعف عمومی، کم خونیها و مصرف بعضی داروها پیش میآید ولی این کم شدن اگر با تغییراتی در نوع گلبولهای چند هستهای و یک هستهای هم انجام شود، خود عامل مهمی در تشخیص بیماری است. در بیماریهائی مثل حصبه یا تب روده، تب مالت، مالاریا، سرخک، هپاتیت، اوریون، فلج کودکان و بیماریهای دیگر تعداد گلبولهای سفید خون پائین میآید. لکوپنی گاهی به علت یک کم خونی ساده و گاهی هم به جهت وجود کم خونیهای شدید بعد خونریزی و بعضی بیماریهای خونی خوشخیم و بدخیم دیده میشود. بعضی داروها مثل آنتی هیستامینها (که در سالهای اخیر عده زیادی از مردم خودسرانه آنها را مصرف میکنند و به کودکان خود حتی به عنوان خوابآور میخورانند!) و بعضی آنتی بیوتیکها و مسکنها و داروهای ضد بیماریهای تیروئید ممکن است تعداد گلبولهای سفید خون را کم کند. گاهی هم لکوپنی هیچ علتی ندارد و خود به خود برطرف میشود ولی چون گلبولهای سفید از عوامل سیستم ایمنی بدن ما هستند، باید علت آن روشن شود. ضمنا لازم است به آن عده از خانوادههائی که باسواد هستند و یا سواد کم و اطلاعاتی در مورد مسائل پزشکی دارند، توضیح دهم، هرگز جواب آزمایش خونی را که پزشک درمان کننده دستور داده، خودشان و یا دوستانشان تفسیر نکنند. مثلا تعداد گلبولهای سفید خون در نزد کودکان بین5 هزار و یا ده هزار در میلی متر مکعب خون متغیر است و نباید با چند گلبول بالا و پائین رفتن نگران شد و فقط باید هر چه زودتر آزمایش را از آزمایشگاه گرفته و به پزشک معالج نشان داد. هر نوع تفسیر آزمایش توسط کارکنان آزمایشگاهها، دانشجویان پزشکی و افراد باسواد دیگر صحیح نیست و ارزش تشخیص ندارد. نگارنده بارها شاهد بودهام جواب آزمایش خون کودک بیماری را که دستور آن را هفتهها قبل داده بودم و همان موقع طفل تحت آزمایش قرار گرفته بود مدتها به باد فراموشی سپرده شده و خانواده ماهها بعد آنرا به من ارائه دادهاند و بعد معلوم شده کودک مبتلا به نوعی کم خونی بوده است و مثلا فلان تکنیسین آزمایشگاه فقط گفته بوده که فرزند شما هیچ ناراحتی ندارد و خانواده به اطمینان گفته او قانع شده بود!